Yayıncılıkta kur çıkmazı

Rekor kur artışıyla çaba eden yayın sektörü ciddi bir yıkımla aleyhinde karşıya. Sektör temsilcileri iktidara acil önlem çağrısında bulundu.

Yayıncılıkta kur çıkmazı

Işıl ÇALIŞKAN

Pandemi döneminde önemli kan kaybeden yayıncılık sektörü şimdi de kur artışıyla çaba ediyor. Ülkedeki kur artışı birçok sektörde olduğu gibi yayın sektörünü de çıkmaza soktu. 2005 yılından bu yanlamasına kâğıt ithalatı yapan yayın sektörü dolar ve avro kurundaki değişime mahkûm. Son bir yılda kitap kapak kâğıdındaki zamlar yüzde 100’ü aştı.

AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Kabine toplantısı açıklamalarının ardından tekrar yükselişe geçen dolar dün itibarıyla 13,40’ı gördü, avro ise 15 TL’yi aştı. Bu rekor yükselme onucu yayıncıları nasıl günlerin beklediğini merak konusu oldu. Yayıncılar Kooperatifi Başkanı Elif Akkaya ve Yayıncılar Telif Hakları ve Lisanslama Iş Birliği (YAYBİR) Yönetim Kurulu üyesi Ünal Koçak’a sorduk.

Türkiye’de üretimin dıştan ithal edilen hammaddeyle yapıldığını andıran Yayıncılar Kooperatifi Başkanı Elif Akkaya, “Kâğıt burada ana hammadde. Ama basımevi sürecindeki tüm ürünler de benzer durumda. Matbaalar 6 ay içinde ikinci kere zam yapmak zorunda kaldı. Yurt dışı telif ödemeleri de döviz kurlarına alt olarak hemen kesintisiz artıyor. Zaten 1 yıldır kesintisiz artma halindeydi döviz kurları, avro 6 buçuktan buralara geldi. Bu artışlar ya daha az üretmeyi veya daha fiyatı yüksek bir imal maliyetine neden oluyor. Sonuçta bu kitap satmak fiyatlarında astronomik çoğalma anlamını taşıyor” dedi ve ekledi: “Zaten pandemi nedeniyle yayma ağları daralmış, kitabevleri kapatmaya değin gitmiş, üretim azalmış ve hâlâ etkileri yakıcı şekilde kendini hissettirirken hemen de üretememe durumuna geldik.”

Akkaya, Yayıncılar Kooperatifi olarak çok acelecilik olduklarını açıklama ederek, kültürel alanın devamlılığı basılı eserlerin üretilmesine bağlıdır. Biz, basılı eserleri, kitap, dergi ve gazeteleri temel ihtiyaçlarımızdan biri olarak görüyoruz. Siyasi iktidarın hemen tedbir alması gerekiyor. Esas ihtiyaçların hammaddeleri sübvanse edilmek zorunda. Somurtkan takdirde yayın sektörünü büyük yıkımlar bekliyor. Üretemeyecek öncelikle, ürettiği ve acilen satış yaptığı kitapların getirisi bitmiş o kitabı yayınlamaya yetmeyecek. Üretse de satamayacak çünkü bu idareli kriz okurun satın alma gücünü de heybetli ölçüde etkiliyor” biçiminde konuştu.

yayincilikta-kur-cikmazi-947455-1.
Elif Akkaya

Şimdi hammaddenin yeniden Türkiye’de üretimi konusunda adımlar atılması gerektiğini vurgulayan Akkaya, alınması gereken önlemleri şöyle sıraladı: “Dövizin yükselmesine niçin olan iktisadi politikalardan şu anda geri dönülmesi. Kültür hayatımızın devamlılığını sağlamak üzere kâğıt ithalini devlet eliyle yerine getirmek dahil fazla çeşitli sübvanse kanallarını oluşturması. Bugün kâğıt ithalinde uygulanan; kitap kâğıdında yüzde 8, Bristol’de yüzde 18 KDV uygulamasının derhal sıfırlanması. Kâğıt ithalinde Gümrük Birliği’nden kaynaklanan imtiyazların AB dışındaki ülkelerden yapılan ithalata da uygulanmasıdır.”

yayincilikta-kur-cikmazi-947454-1.
Ünal Koçak

Penguen Kitabevleri ve İthaki Yayınları’nın kurucusu, Yayıncılar Telif Hakları ve Lisanslama Iş Birliği (YAYBİR) Idare Heyeti Üyesi Ünal Koçak ise 12 yıldır hiç zam yapmamışken bu yıl iki kez zam yapmak zorunda kaldıklarını vurguladı. “Artık kitap üretilemez ışık halkası geldik” diyen Koçak, Bunun fazla önemli bir yansıması olacağını şu sözlerle ifade etti: “Yayınlayıp üzerine fiyat koymanız da çare yok. Çünkü onu önce yayınlayabiliyor olmanız gerekir. Bir kitabın eskiden maliyeti 2 bin baskıda 20 bin liraysa derhal 50 bin lira. Önce o 50 bin lirayı miktar edip yayınlayabilir olmanız gerekir ama daha sonra onu satışa sunun ve oradan elde ettiğiniz gelirle yeni kitap üretebilin… Bu helezoni çoğu yayıncıyı önemli sıkıntıya sokacak.”

Kur artışının yayıncılıkta çeşitliliği öldürebileceği tehlikesinin altını çizen Koçak, “Alternatif yayın yapanların fazla güçlük yaşayacağı bir döneme giriyoruz” dedi ve şöyle devam etti: “Bunun bir tane çözümü var o da kamunun yayıncılığa yardım olması… Başka hiçbir çözümü değil.”

Yorum yapın